Bridž
Bridž je najpopularnija igra sa kartama, a pošto je uticaj sreće sveden na minimum (kod takmičarskog bridža je potpuno isključen), pravu konkurenciju može tražiti jedino u šahu. Postoje jako mnogo njegovih oblika, ali je „kontrakt-bridž“ preovladao nad ostalima i upravo njegovim malim izmenama, uglavnom tehničke prirode, nastaje današnji međunarodni „takmičarski bridž“. „Kontrakt-bridž“ je kao igra sa kartama jako popularan u SAD-u, Velikoj Britaniji, Italiji, Francuskoj, skandinavskim zemljama, Indiji, Kini, Turskoj a polako postaje popularan u svim zemljama sveta. U Evropi se bridž uglavnom uči u klubovima, pa se igrači direktno susreću sa njegovom takmičarskom varijantom, dok se „kućne“ partije preskaču.
2. Pravila bridža
Broj igrača: U igri uvek učestvuju 4 igrača, od kojih su po dvojica partneri i sede jedan preko puta drugog. Međunarodne oznake igrača su početna slova strana sveta: N (sever), E (istok), S (jug) i W (zapad). Partneri su N i S, a igraju protiv E i W, pa tako imamo dva para, „E-W“ i „N-S“. Igrači iste strane zajedno ostvaruju i upisuju bodove.
3. Karte i deljenje
Karte: Koristi se standardni engleski špil od 52 karte, koji se kod nas praktično koristi i za sve ostale igre (tablić, poker, remi,...). U svakoj boji postoje po 13 karata, poređane po jačini: A, K, Q, J, 10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2. Boje imaju svoje jačine i to: najslabija je tref, zatim slede karo, herc, i kao najjča pik. Međutim, jače od svih adutskih ponuda je igra „bez aduta“ ili skraćeno „NT“ (no trump). Tref i karo kao slabije boje nazivaju se „minorske boje“, a herc i pik su „majorske boje“. Deljenje: deljenje, licitacija i sama igra odvijaju se u levu stranu, u pravcu kretanja kazaljke na časovniku.
4. Cilj igre
Način igre je uobičajen. Svako odigrava po jednu kartu, a sve četiri (štih) nosi onaj ko je odigrao najjaču u boji prve. Pri tome, svi su obavezni igrati tu boju, a ako neko nema, može „seći“ adutom, ali samo po sopstvenoj želji. Ipak, osnovni cilj bridža je da se tokom licitacije, sa partnerom postigne maksimalno visoka ponuda, koja se kasnije mora i ostvariti. Sistem bodovanja je takav da daje ogromnu prednost strani koja postigne optimalan međusobni sporazum i objavi maksimalno moguće, po čemu je igra i dobila ime „kontrakt Vist“.
5. Tok igre
Igrač koji je pobedio u licitaciji vodi igru, ali on ovde igra za sebe, ali i za partnera. Partner spušta svoje karte otvoreno na sto tako da ih svi vide, i u tom deljenju on se naziva „mrtvac“ (eng. dummy). Mrtvac odigrava ono što mu kaže partner, a on sam ni na koji način ne sme uticati na njegovu odluku. Tako u samoj igri praktično učestvuju samo tri igrača. Prvi je na potezu igrač levo od delitelja. Pošto odigra jednu kartu, svi ostali obavezno igraju u istoj boji sa prvom. Ako nekome nedostaje boja, on može igrati aduta, ali na to nije obavezan. Drugim rečima, onaj ko nema odgovarajuću boju, može igrati bilo šta. Ako je odigran adut, štih pripada njemu. U slučaju odsustva aduta, štih nosi najjača karta u boji prve odigrane. Prvi je na potezu uvek osvajač predhodnog štiha. Ako nosi „mrtvac“, on takođe igra prvi, ali ono što mu sugeriše partner. Na taj način se igra 13 krugova.
6. Upisivanje bodova
Svaka strana ima svoju kolonu koja je podeljena horizontalnom linijom na dva dela. Ispod nje se pišu „štih-bodovi“, a iznad „bonus-bodovi“. Strana koja ostvari 100 štih-bodova, osvojila je „gem“. Posle toga, oba rezultata u donjem polju se podvlače a igra se nastavlja za novi „gem“. Strana koja osvoji dva „gema“, ostvarila je „reber“. Osvojeni reber ujedno predstavlja i kraj partije. Obema stranama se sabiraju štih-bodovi iz svih odigranih gemova, a njima se zatim dodaju i bonus-bodovi. Pobednička je ekipa, sa većim ukupnim brojem bodova, a to ne moraju biti osvajači rebera. Čak šta više, jedna ekipa može biti konačni pobednik a da pri tome nije osvojila ni jedan gem.
7. Kontra i rekontra
Strana koja odigra „kontrirani“ ili „rekontrirani“ kontrakt, upisuje svoje štih-bodove dvostruko ili četvorostruko ispod crte. Pored njih, ona dobija i nagradu za uspešno odigrani kontrirani ili rekontrirani kontrakt u iznosu od 50 bodova, koji joj se upisuju iznad crte. Za svaki ostvareni štih viška, izvođači takođe dobijaju bonus-bodove i to: po 100 bodova, za svaki prekobrojni štih, ako je strana bila neranjiva, odnosno po 200 bodova za svaki ako su izvođači ranjivi. U slučaju rekontre, nagrada od 50 bodova ostaje nepromenjena, ali svaki prekobrojni štih donosi po 200, odnosno 400 bodova u zavisnosti od „ranjivosti“ strane izvođača.
8. Licitacija
Nakon ispunjenja uslova „otvora“ počinje se sa licitacijom, koju započinje delioc, a nakon njega redom igrači sa njegove leve strane. Licitira se od 1 do 7 tj. počinje se od 7 do osvojenih 13 štihova. Prvih šest štihova se ne računa. Npr. ako su izlicitirana dva herca, tada se mora u toj boji, kao adutskoj, osvojiti najmanje 8 štihova (6 obaveznih i 2 licitirana). Ako igrač ne želi da se licitira, kaže se pass, a ako se ima odlična lista koja može oboriti protivnički kontrakt daje se kontra. Kontraktom se naziva licitacijom utvrđen nivo i adutska boja (ili NT). Nakon otvora svaki sledeći licit mora biti veći od prethodnog. Recimo, nakon licitacije jednog herca može se licitirati jedan pik ili jedan NT, ali ne i jedan tref ili jedan karo, jer su to boje slabije jačine. Ako se želi licitirati u te dve boje, mora se licitirati dva ili više trefova ili karona. Licitacija je završena kad nakon poslednje licitacije preostala tri igrača pasiraju. Zajednički principi u licitaciji: - pronaći fit (zajednička boja sa partnerom), prvenstveno zlatni fit (u majoru), - nikad ne ponoviti boju sa samo četiri karte, jer bi svako javljanje iste boje značilo jednu kartu više u listu u toj boji, - ponavljanje boje bez skoka označava slab list, - svako javljanje nove boje od strane otvaračevog partnera predstavlja forsing. Otvarač mora barem još jednom da licitira i da pokaže snagu i distribuciju.
Poker
Poker je jedna od najpoznatijih kartaških igara koja je nastala početkom 19. veka u Severnoj Americi. Kroz istoriju je doživela brojne modifikacije, ali je zadržala svoju osnovnu suštinu - kombinovanje veštine, strategije i sreće. Danas je najpopularnija varijanta Texas Hold�em poker, koji se igra širom sveta, kako uživo tako i preko interneta. Poker je popularna kartaška igra u kojoj se igrači sa zatvorenim ili delimično zatvorenim kartama klade u centralni ulog. Pot osvaja osoba sa najjačom kombinacijom karata ili osoba koja je povisila ulog, a ostali su odustali.
2. Osnovna pravila igre
U pokeru učestvuju najmanje dva igrača, dok je maksimalan broj igrača za jednim stolom najčešće devet ili deset. Koristi se standardni špil od 52 karte, bez džokera. Cilj igre je osvojiti tzv. pot, odnosno novac koji su igrači uložili tokom jedne ruke. To se može postići na dva načina - pokazivanjem najbolje kombinacije karata na kraju runde ili naterati ostale igrače da odustanu pre pokazivanja karata. Početak igre i obavezni ulozi - Pre početka deljenja karata, dva igrača moraju uplatiti obavezne uloge koji se nazivaju mali i veliki blind. Mali blind plaća igrač levo od delitelja, a veliki blind igrač levo od malog blinda. Nakon toga svaki igrač dobija po dve karte koje vidi samo on. Ove karte se nazivaju „hole cards“ ili džepne karte. Faze igre i ulaganje - Nakon podele početnih karata sledi prva runda ulaganja. Počevši od igrača levo od velikog blinda, svaki igrač može da izabere jednu od opcija: fold (odustajanje), call (praćenje prethodnog uloga) ili raise (povećanje uloga). Nakon prve runde ulaganja, diler otkriva prve tri zajedničke karte na stolu, što se naziva flop. Zajedničke karte ii kombinacije - Nakon flopa sledi nova runda ulaganja, a zatim se otkriva četvrta zajednička karta (turn). Posle nove runde ulaganja, otkriva se i peta, poslednja zajednička karta (river). Igrači formiraju najbolju moguću kombinaciju od pet karata koristeći svoje dve džepne karte i pet zajedničkih karata na stolu. Poker kombinacije - Najjača kombinacija u pokeru je „Royal Flush“ - deset, žandar, dama, kralj i as u istoj boji. Slede „Straight Flush“ (pet uzastopnih karata iste boje), „Four of a Kind“ (četiri karte iste vrednosti), „Full House“ (three of a kind plus par), „Flush“ (pet karata iste boje), „Straight“ (pet uzastopnih karata), „Three of a Kind“ (tri karte iste vrednosti), „Two Pair“ (dva para), „One Pair“ (jedan par) i „High Card“ (najviša karta). Strategija i veštine - Uspešno igranje pokera zahteva mnogo više od poznavanja pravila. Potrebno je razviti veštine poput čitanja protivnika, razumevanja verovatoće, upravljanja novcem i kontrole emocija. Iskusni igrači znaju kada treba biti agresivan, a kada konzervativan u igri. Vrste pokera i turniri - Osim Texas Hold�em-a, postoje i druge popularne varijante pokera kao što su Omaha, Seven Card Stud i Five Card Draw. Turniri mogu biti različitih formata - od malih turnira za jednim stolom (Sit & Go) do velikih višednevnih turnira sa stotinama ili hiljadama učesnika. Online poker - Razvojem interneta, poker je postao dostupan milionima ljudi širom sveta. Online poker platforme nude mogućnost igranja različitih varijanti pokera 24 sata dnevno, sa igračima iz celog sveta. Mnoge platforme nude i besplatne turnire (freeroll) gde igrači mogu steći iskustvo bez rizika gubitka novca. Važno je napomenuti da poker, kao i sve igre na sreću, treba igrati odgovorno. Preporučuje se postavljanje limita za ulaganje i vreme provedeno u igri. Takođe je važno igrati samo sa novcem koji možete priuštiti da izgubite i nikada ne pozajmljivati novac za igranje.
3. Igra
U igri može učestvovati bilo koji broj ljudi. Igra se sa punim špilom od 52 karte, ali se ponekad koristi i manji špil, posebno sa malim brojem igrača. Bez obzira na varijaciju igre, cilj igrača je da dobije najbolju kombinaciju od pet karata među svim učesnicima.
4. Kombinacije
Hijerarhija karata od najviše do najniže: as (A), kralj (K), dama (Q), žandar (J), 10-2. Najviša karta (High Card) - najgora kombinacija, drugačija od sledeće. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljom najvišom kartom. Ako su iste, upoređuju se ostale najviše karte dok se ne učini. Jedan par (One Pair) - dve karte iste visine. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljim parom. Ako su parovi isti, pobeđuje onaj sa najvišom kartom od preostale tri karte. Dva para (Two Pairs) - dva različita para. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljim višim parom. Ako imaju sve parove iste, pobeđuje onaj sa boljom petom kartom. Triling (Three of a Kind) - tri katre iste visine. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobednik se određuje kao i u slučaju jednog para. Skalar (Straight) - pet uzastopnih karata. As može biti ili najviša (A-K-Q-J-10) ili najniža karta (5-4-3-2-A) ali nikada oboje. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljom najvišom kartom. Boja (Flush) - pet karata iste boje. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobednik se određuje kao i u slučaju najvišoj karti. Fulhaus (Full House) - triling i par. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljim trilingom, a ako su iste, onaj sa boljim parom. Poker (Four of a Kind) - četiri karte iste visine. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobednik se određuje kao i u slučaju jednog para ili trilinga. Skala u boji (Straight Flush) - pet uzastopnih karata jedne boje. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, pobeđuje onaj sa boljom skalom. Kraljevska skala (Royal Flush) - najbolja kombinacija, jednobojna skala od asa do desetice. Ako dva igrača imaju ovu kombinaciju, oni su izjednačeni.
5. Varijante pokera
Zatvoreni poker - Svaki igrač dobija 5 ili više karata koje su sve skrivene. Igrač može zameniti jednu ili više karata određen broj puta. Stud poker - Igrač dobija karte jednu po jednu; neke su otkrivene i vidljive drugim igračima. Razlika između zatvorenog i stud pokera jeste što u stud pokeru igraču nije dopušteno odbacivanje ili zamena karata. Poker sa zajedničkim kartama - Igrač dobija određen broj karata koje su skrivene. Dodaju se otkrivene karte, koje su zajedničke svim igračima. Svaki igrač mora od svojih karata koje ima u ruci i od zajedničkih karata koje su na stolu složiti najjaču kombinaciju od 5 karata. Najpopularnije vrste pokera su: - Texas hold�em - igrač dobija 2 svoje ii 5 zajedničkih karata. - 5 Card Stud - igrač dobija 1 zatvorenu i 4 otvorene karte. - 7 Card Stud - igrač dobija 3 zatvorene i 4 otvorene karte - Zatvoreni poker - svaki igrač dobija 5 karata koje ima pravo jedanput zameniti - Omaha - verzija Texas hold�ema u kojoj igrač dobija 2 karte više nego u Texas Hold�emu
Rulet
Bilo da ste iskusni kockar ili tek početnik, možemo se kladiti da vam je Rulet prva asocijacija kada je reč o izvornoj kockarnici, ili u današnje vreme, online kazinu. Ovaj „točak sreće“ kako ga još nazivaju, predstavlja vid zabave u kojem uživaju milioni širom sveta. Danas su najpoznatije dve vrste ruleta - Evropski i Američki, koji nije toliko omiljen među kockarima, ali igrači spremni na rizik uživaju u ovoj varijaciji. Glavna i osnovna razlika između ove dve vrste ruleta jeste u broju polja. Američki rulet ima 38 polja (0-36), a od toga 2 polja imaju oznaku nula (0). Naravno, ne radi se o jednoj istoj brojci, već postoji obična nula i dvostruka (00). Na ovo smo mislili kada smo na početku rekli da američka verzija nije „omiljena“ među kockarima. A zašto? Zato što dodatno polje sa nulom povećava prednost kuće (house edge) i umanjuje vam šanse za dobitak. Sa druge strane, varijacija koju kockari najčešće biraju jeste Evropski rulet. U ovoj verziji ne postoji dvostruka nula kao što je to slučaj sa američkim već samo jedna, pa je sasvim logično zašto se igrači opredeljuju za evropsku verziju. Sastoji se od 37 polja a drugi naziv mu je i „Francuski“ rulet.
2. Rulet pravila
Kada govorimo o pravilima, misli se na vrste opklada koje igrač ima na raspolaganju. Tu su takođe i posebna pravila koja ćemo takođe razmotriti.
3. Unutrašnje opklade (Inside bets)
Ovo podrazumeva svaki ulog koji igrač stavi na broj koji se nalazi na stolu za klađenje. Postoji nekoliko vrsta a one su: - Streight bet - klađenje na broj - Split bet - klađenje na pola broja, odnosno kada stavite ulog (čip) na liniju između 2 broja - Street bet - klađenje na niz brojeva. Niz se odnosi na 3 broja koja se nalaze u jednom redu - Corner bet - klađenje na 4 broja koja se nalaze u uglu (corner), tj. na mestu gde se brojevi dodiruju (npr. brojevi 28, 29, 31 i 32) - Line/Double street bet - klađenje na 6 različitih brojeva u dva reda. Misli se na po 3 broja iz svakog reda - First four/five bet - klađenje na prva 4, odnosno 5 brojeva, u zavisnosti da li je evropski ili američki rulet. U evropskoj verziji to su brojevi: 0, 1, 2 i 3, a u američkoj: 00, 0, 1, 2 i 3 - Snake bet - klađenje na brojeve: 1, 5, 9, 12, 14, 16, 19, 23, 27, 30, 32 i 34. Položaj čipova na ovim brojevima pravi oblik zmije te je tako i sama opklada dobila naziv „snake“.
4. Spoljašnje opklade (Outside bets)
Spoljašnje opklade podrazumevaju svaku opkladu koju igrač postavi na jedno od spoljašnjih polja na stolu za klađenje. Tu spadaju: - Dozen bet - klađenje na 12 brojeva. To podrazumeva klađenje na brojeve od 1 do 12, od 13-24 i od 25-36. - Column bet - klađenje na kolonu, odnosno na 12 brojeva koji se nalaze u istom redu - Low bet - klađenje na male brojeve (od 1-18) - High bet - klađenje na velike brojeve (od 19-36) - Red - klađenje na crvenu boju (brojeve označene crvenom bojom) - Black - klađenje na crnu boju (brojeve označene crnom bojom). Ako se kladite na određenu boju, opklada je dobitna ako se loptica na točku zaustavi na bilo kojem broju u boji koju ste odabrali. - Even - klađenje na parne brojeve - Odd - klađenje na neparne brojeve
5. Najavljene opklade (Called bets)
Ove vrste opklada specifične su po tome što ih igrač mora najaviti krupijeu. Ovde je slučaj da se najavljene opklade ne odnose na sto za klađenje već na delove točka. U skladu sa tim, postoji nekoliko vrsta najavljenih opklada, a to su: - Neighbors of zero (tzv. velika serija) - dnosi se na grupu brojeva koji su blizu nuli (0), tačnije na 17 brojeva, a to su: 22, 18, 29, 7, 28, 12, 35, 3, 26, 0, 32, 15, 19, 4, 21, 2, 25. U veliku seriju spada i Zero game - i podrazumeva brojeve koji su najbliže nuli (12, 35, 3, 26, 0, 32 i 15). - Third of the weel (tzv. mala serija) - odnosi se na brojeve: 27, 13, 36, 11, 30, 8, 23, 10, 5, 24, 16 i 33. - Neighbours - klađenje na susedne brojeve. Ovde se misli na klađenje na broj ili dva broja, koja su susedna tom broju na točku za rulet sa obe strane. - Orfanela - samo za iskusne. U ovu vrstu opklade spadaju brojevi koji se ne nalaze ni u maloj ni u velikoj seriji, a to su: 17, 34, 6, 1, 20, 14, 31 i 9. - Final bets (krajnja opklada) - odnosi se samo na evropsku verziju, odnosno na rulet točak sa jednom nulom. Ovo znači da ako se kladite npr. na krajnju 6 (šesticu), opklada je dobitna ako se loptica zaustavi na brojevima koji se završavaju na 6 (6, 16, 26, 36).
6. Posebna Rulet pravila
Kao i kod svake igre tako i u ruletu, pored opštih pravila, postoje i ona posebna. Obradovat će vas saznanje da ovo ide u korist igračima jer se smanjuje prednost kuće, mada trebate obratiti pažnju obzirom da se ova pravila ne primenjuju baš u svim kazinima, kako izvornim tako i u online verzijama. Objasnit ćemo tri posebna pravila u ruletu, a to su: - Pravilo „La Partage“ - opklada 50:50, odnosno opklada jednakih mogućnosti. Ovo su opklade koje imaju istu šansu, tj. da budu dobitne ili gubitne. Uz pomoć ovog pravila, odnosno mogućnosti, igrač u slučaju gubitnog ishoda (ako se loptica zaustavi na nuli) nazad dobija polovinu svog uloga. - Pravilo „En Prison“ - malo složenija verzija prethodnog pravila. Ovo pravilo ćemo objasniti na primeru. Ako igrač stavi ulog na određenu boju a loptica se zaustavi na nuli, ulog se tada „zaključava“. Ako se u narednoj rundi loptica završi na boji na koju je opklada uložena, zaključani ulog se vraća igraču. - Pravilo „Surrender“ - Ovo pravilo zastupljeno je samo u Američkom ruletu. To je zato što u ovoj verziji ruleta postoji nula i dvostruka nula, pa je tako istovetno prvom pravilu - La Partage.
Pasijans (Solitaire)
Pasijans je igra koju možete da igrate sami, sve što vam treba je špil karata. I baš kao što je pasijans igra za jednog, jedan dijamant u prstenu je takođe pasijans. Drugo ime za kartašku igru pasijansa je strpljenje. Postoje varijacije ove igre, ali većina uključuje sortiranje karata u boje prema rangiranim brojevima (kralj, dama, pub itd).
2. Pravila i cilj igre
Pasijans se igra sa standardnim špilom sa 52 karte. Igra pasijans počinje sa 28 karata koje su raspoređene u sedam kolona. Prva kolona sadrži jednu kartu, druge dve i tako do poslednje kolone. U svakoj koloni poslednja karta je okrenuta licem nagore, sve ostale su okrenute licem nadole. Redosled karata na početku igre je sledeći: jedna karta se okrene licem nagore, pa do nje šest karata licem nadole sa desne strane. Potom se na prvu levu kolonu od onih okrenutih karata nadole postavlja jedna karta okrenuta licem nagore, dok su sve licem okrenute nadole. Tako se radi sve dok na vrhu svake kolone ne bude po karta okrenuta licem nagore. Ostatak špila se stavlja sa strane i odatle se vuku karte. Potrebno je iznad podeljenih karata odrediti četiri pozicije na koje će se kasnije dodavati karte. Cillj ove igre jeste da se poređaju sve karte po redu na sve četiri pozicije.
3. Tok igre
Na prethodno određene četiri pozicije iznad podeljenih karata se slažu karte, a svaka pozicija odgovara jednom znaku. Da bi se uopšte započelo slaganje karata na bilo koju poziciju, neophodno je prvo postaviti keca u određenom znaku na tu poziciju da bi se potom na njega moglo nadograđivati redom 2, 3, 4 itd. u istom znaku. Kada se postaslednja karta u tom znaku (kralj), pozicija je popunjena. Karte koje su podeljene po kolonama se mogu pomerati sa jedne na drugu kolonu a uslov je da je ta karta za broj veća i da je suprotne boje od nje (crveno-crno). Kada se jedna kolona popuni i ostane prazno polje, na to mesto se postavlja kralj ili cela kolona u kojoj je prvi kralj. Pomeranjem karte sa kolone okrećete sledeću kartu koja je bila pod njom licem nagore ili ukoliko postoji mogućnost pomeranja na drugu kartu ili neke karte na nju.
4. Načini izvlačenja karata sa špila
Mogu se okrenuti po tri karte odjednom, a može se odrediti ograničenje od tri ciklusa ili se pasijans može igrati bez istog. Mogu se okrenuti po tri karte odjednom, ali da se u svakom ciklusu obrne redosled otvaranja ovih grupa od po tri karte. Okretanje po jedne karte, a može se uvesti ograničenje jednog prolaska kroz špil, ili se može igrati bez ovog ograničenja. Postoji mogućnost okretanja po tri karte, pa da u jednom trenutku igrač može odlučiti da okrene po jednu kartu, ali se više ne može vratiti na deljenje tri po tri karte. Može se premeštati više od jedne karte sa jedne kolone na drugu.
Domine
Domine za iranje su male pravougaone pločice podeljene na dva jednaka polja, koja mogu biti oba prazna ili označena sa jednom do šest tačkica. Svaka pločica domine ima prednju i zadnju stranu, odnosno lice ii naličje, pri čemu je u jednom kompletu naličje svih domina isto, dok je prednja strana podeljena vertikalnom crticom na dva jednaka dela, u kojima se nalazi određeni broj tačkica. Standardni komplet se sastoji od 28 pravougaonih pločica, od kojih je na svakom polju najviše po 6 tačkica. Postoji i komplet od 45 domina na kojima se nalazi najviše po 8 tačkica na oba polja. Prve domine su bile napravljene od papira, da bi tek kasnije počele da se prave od drveta i slonovače. Najranije pominjanje domina je iz Kine iz dinastije Song i nalazi se u tekstu Raniji događaji u Vulinu od Džou Mija (1232-1298). Moderne domine su se prvi put pojavile u Italiji tokom 18. veka, ali se razlikuju od kineskih domina u nizu aspekata i ne postoji potvrđena veza između njih. Evropske domine su se možda razvile nezavisno, ili su italijanski misionari u Kini možda doneli igru u Evropu. Naziv „domine“ verovatno potiče od sličnosti sa nekom vrstom karnevalskog kostima koji se nosio tokom Venecijanskog karnevala, a koji se često sastoji od odeće sa crnom kapuljačom i bele maske. Uprkos kovanju reči „poliomino“ kao generalizacije, ne postoji veza između reči „domine“ i broja 2 ni u jednom jeziku. Najčešće igrane domino igre su domino vist, matador i magins (sve petice). Druge popularne forme uključuju teksas 42, pileće stopalo, koncentracija, dvostruke petice i meksički voz. U Britaniji, najpopularnija liga i kafanska igra je petice i trojke. Domine su ponekad koristile za proricanje, kao što je bacanje kostiju u kineskoj kulturi i u afričkoj dijaspori.
2. Istorija
Niko sa sigurnošću ne zna odakle tačno potiču domine. Neki smatraju da vode poreklo iz Kine, oko 1120. godine, međutim u Kairskom muzeju se nalazi egipatski set domina za koji se pretpostavlja da potiče iz doba Tutankamona oko 1355. p.n.e. U Kini su bile veoma popularne, pa je plasirano nekoliko varijanti, od kojih su najpoznatije bile „civilne“ i „vojničke“. Bile su duže i uže od današnjih, a njihovi kompleti su imali od 21 do 32 pločice. U Evropi su se pojavile u 18. veku. Najpre u Italiji, a zatim u Francuskoj, gde su jedno vreme bile nacionalni hobi. Iz Francuske su se zatim prenele u Englesku i Španiju, koje su zatim ovu igru prenele u svoje kolonije. Danas se domine igraju na svih pet kontinenata.
3. Poreklo naziva
Mada se nigde u literaturi ne pominje kako se igra zvala pre njenog dolaska u Evropu, do sada su se razvile tri teorije o poreklu sadašnjeg naziva igre i sve tri upućuju na njeno evropsko poreklo. S obzirom da je igra najpre stigla u Italiju, jedna od najlogičnijih teorija smatra da reč potiče od glagola ital. dominare - dominirati, mada je tada verovatno postojalo još reči sa sličnim značenjem. Druga teorija vezuje poreklo reči za francuski karnevalski ogrtač sa kapuljačom (fr. domino), najčešće vrne i bele boje. Po trećoj teoriji se pretpostavlja da je čuveni latinski fratarski pozdrav (lat. Vandicamos domino - u smislu blagosloven Bog), najpre korišćen za pobednika u dominama, koji se obično koristi na kraju mise.
4. Pravila
Domine mogu da igraju i deca i odrasli. Tokom vekova izmišljeni su različiti kompleti domina i različite verzije igre. Igra razvija veštinu zapažanja i kombinatorike. Sve pločice se najpre postave licem prema stolu i promešaju. Zatim se poslažu u grupe od po 4 komada, jedna preko druge, takođe licem prema dole. Od toga se svakom igraču podeli određen broj domina i oni mogu da ih drže u ruci ili ispred sebe, ali tako da drugi igrači ne mogu da vide lice pločica. Svaki igrač igra sa svojim pločicama. Tokom igre, takođe se vuku domine sa zajedničke gomile. Cilj svakog igrača je da ostane bez svojih domina, a onaj koji u tome uspe je pobednik. Ponekad se dešava da se igra blokira, jer ni jedan od igrača ne može da nastavi sa slaganjem pločica iz svoje gomile. U tom slučaju pobednik je onaj igrač koji ima najmanje tačkica na pločicama, koje su mu preostale.
5. Obične domine
Obične domine mogu da igraju dva ili više igrača. Broj domina koje se podeli svakom igraču na početku igre dobija se tako što se broj igrača oduzima od broja osam. Za dva igrača deli se po šest domina. Svaki igrač na potezu igra sa jednom svojom pločicom, postavljajući je licem prema gore i dodirujući drugu pločicu svojom užom stranom (ili kod dupleta - pločica sa istim brojem tačkica na oba polja, popreko u odnosu na ostale). Strane koje se dodiruju moraju da imaju isti broj tačkica. Igrači slažu i dodaju pločice sa strane koja im odgovara. Igru započinje igrač sa najvećim dupletom, najvećim brojem tačkica. U slučaju da ni jedan igrač nema duplet, domine se dele ponovo, ako je u pitanju prva partija, a u svakoj sledećoj, igru započinje onaj koji je ispao slabiji u prethodnoj. Igrači redom slažu po jednu pločicu. Ako neki igrač ne poseduje ni jednu pločicu koju bi mogao da složi sa onim već postavljenim na stolu, on mora da „kupi“ novu pločicu sa zajedničke gomile. Ako na gomili više nema pločica, igrač preskače krug, pa je na potezu sledeći igrač, ali u narednom krugu može da nastavi, ako ima čime. Partija se završava u slučaju da je neki igrač ostao bez pločica ili ako ni jedan od igrača ne može da nastavi. Kada se partija završi, svi igrači otvaraju svoje preostale pločice licem prema gore. Tada im se sabira broj tačkica na preostalim pločicama, koji predstavlja broj bodova. Igra se prekida kada neki od igrača sakupi 150 bodova (ili neki drugi unapred dogovoreni broj) a pobednik je onaj koji ima najmanje bodova. U nekim verzijama igrači koji ne mogu da nastave igru, ne „kupuju“ nove pločice sa gomile, a na početku igre se deli veći broj pločica (po 10). Domine mogu da se igraju i po parovima, tako što se sabiraju bodovi po ekipama, koje čine po dva igrača.
6. Takmičenje
U državi Alabama od 1976. godine održava se svetsko prvenstvo (engl. World Championship Domino Tournament), a od 1985. godine u Ujedinjenom Kraljevstvu se takođe organizuju takmičenja u igranju domina.
7. Domino-efekat
Osim društvene igre, postoji i hobi rušenja domina po domino-efektu. Domino-efekat je lančana reakcija padanja nanizanih domina, izazvanog udarnim talasom, koji prolazi kroz ceo sistem. Brzina kojom će domine padati zavisi od visine domina, njihovog rasojanja i gravitacije. Putem eksperimenata došlo se do zaključka da je padanje niza domina najbrže u slučaju kada rastojanje između domina iznosi dve trećine njihove visine. Od 1976. godine upisuju se rekordi u Ginisovu knjigu rekorda o najvećom broju srušenih domina, a od 1986. Holandiji se održava manifestacija rušenja domina, pod nazivom Dan domina. Termin domino-efekat, u smislu lančane reakcije i efekta koja se prenosi sa jednog elementa na drugi koristi se takođe u politici i ekonomiji. Termin je prvi put upotrebio američki predsednik Dvajt Ajzenhauer na konferenciji za novinare, 7. aprila 1954. godine, kada je govorio o mogućem efektu prodora komunizma u Indokinu, imajući u vidu okruženje u kome se nalazi.
Go
Go je drevna dalekoistočna misaona igra. Prema legendi, Go je nastao u Kini pre 4000 godina, ali među istoričarima ne postoji konsenzus oko starosti. U svakom slučaju, činjenica je da je to najstarija igra na tabli koja se igra sa više-manje nepromenjenim pravilima. Zanimljivo je da je Pula bila jedan od prvih evropskih gradova u kojem se igralo Go - tokom XIX veka u mornaričkom klubu. Naime, moreplovci su igru doneli iz Japana i aktivno igrali nekoliko godina. Go se igra na drvenoj tabli („goban“) na kojoj se nalazi mreža 19 vodoravnih i 19 vertikalnih crta. Figure se zovu „kamenovi“, a sve se jednako ponašaju prema istim pravilima. Za razliku od dame i šaha gde su figure na početku postavljene i tokom partije se pomiču po tabli - partija Go-a počinje sa praznom tablom. Svaki potez se sastoji u tome da se figura stavi na određeno mesto i nakon toga ona ostaje na tom mestu do kraja partije ili biva zarobljena („pojedena“) tokom partije od saigrača. Prosečna partija traje oko 250 poteza. Vremenski može trajati od 15 minuta pa do više meseci. Go je danas najpopularniji u Kini pod imenom „weiqi“, Koreji („baduk“) i Japanu („go“). Na dalekom istoku postoji i razvijena liga profesionalnih Go igrača koji se kategorizuju prema jačini od 1 dan (najslabiji) do 9 dana. Amaterski igrači imaju svoju izdvojenu kategorizaciju: igrač koji je tek upoznao pravila igre je 25 kyu (u nekim kategorizacijama počinje se sa 30 kyu), nakon njega je 24 kyu i dalje (silaznim brojevima) do 1 kyu (najjači kyu). Nakon 1 kyu po snazi dolazi 1 dan (najniža amaterska majstorska kategorija), 2 dan, itd. do 7 dan-a. Budući da u prosečnoj poziciji u jednoj partiji igrač ima vrlo velik broj mogućih poteza - igrači nemaju dovoljno vremena razmišljati o svakome od njih i zato se često igra intuitivno - „na osećaj“. Zbog toga je Go izuzetno težak problem programerima koji pokušavaju isprogramirati program koji dobro igra Go. Najjači kompjuterski programi danas po snazi igranja imaju kategoriju od oko 7 kyu.
2. Istorijska verzija
Go je misaona igra na tabli za da igrača, u kojoj je cilj da se zauzme više teritorije od oponenta. Poreklo vodi iz Kine, gde se ova igra zove vjeći. Ime go kako se najčešće naziva u Evropi i svetu, potiče od japanskog naziva igre - igo.-U upotrebi je i korejski naziv baduk. Igra je u zavisnosti od izvora stara između 3 i 4 hiljade godina, što je čini najstarijom igrom koja se i danas igra po neizmenjenim pravilima. Ona je smatrana jednom od četiri esencijalne umetnosti kulturnih aristokratskih kineskih učenjaka u drevnim vremenima. Najranijom zapisanom referencom na igru se generalno smatra istorijski anal Cuo Cuana (s. 4. vek p.n.e). Figure koje se nazivaju kamenjem, stavljaju se na preseke linija na tabli od 19 horizontalnih i 19 vertikalnih linija, a postoje i varijante različitih manjih tabli (13x13 i 9x9). Uprkos njenih relativno jednostavnih pravila, Go je veoma kompleksna igra. U poređenju sa šahom, Go ima veću tablu sa znatno većim opsegom za igranje i dužinom igre, i u proseku se znatno veći broj alternativa razmatra po potezu. Donja granica broja legalnih pozicija na tabli u Gou se procenjuje na oko 2x10. Igračke figure se nazivaju „kamenjem“. Jedan igrač koristi belo kamenje, a drugi crno. Igrači naizmenično postavljaju kamenje na praznim ukršanjima („tačkama“) table sa 19x19 mrežom linija. Početnici obično igraju na manjim 9x9 i 13x13 tablama, a arheološka evidencija pokazuje da je igra igrana u ranijim vekovima na tabli sa 17x17 mrežom. Međutim, table sa 19x19 mrežom su postale standard do vremena kad je igra dospela do Koreje u 5. veku i kasnije do Japana u 7. veku. Kada se jednom postavi na ploču, kamenje se ne može pomeriti, ali kamenje se uklanja sa ploče kada je „zarobljeno“. Zarobljavanje počinje kada je kamen ili grupa kamenja okružena protivničkim kamenjem na svim ortogonalno-susednim tačkama. Igra se nastavlja sve dok nijedan igrač ne želi da napravi još jedan potez; igra nema određene uslove okončavanja izuzev toga. Kad se igra završi, teritorija se prebrojava zajedno sa zarobljenim kamenjem i komi (bodovima dodatim na rezultat igrača sa belim kamenjem kao kompenzacija za igranje kao drugi, što je normalno bilo 6,5 ili 7,5 u zavisnosti od seta pravila koja se koriste) da bi se odredio pobednik. Igre takođe mogu biti prekinute odustajanjem. Sredinom 2008. godine, bilo je preko 40 miliona Go igrača širom sveta, većina kojih je živela u istočnoj Aziji. Decebra 2015, Međunarodna Go federacija je imala ukupno 75 zemalja članica i četiri organizacije asociranih članova u više zemalja.
3. Etimologija
Reč „Go“ je izvedena iz punog japanskog imena igo, koje potiče od kineskog imena vejći (srednjevekovni kineski „hjwij-gi“), koje se grubo prevodi kao „igra okruživanja na ploči“ ili „okružujuća igra“. Da bi se razlikovala igra od engleskog glagola to go, „g“ se obično piše velikim slovom, ili, u događajima koje sponzorira Ing Čang-đi fondacija, ono se speluje sa „goe“. Korejska reč baduk je izvedena iz srednjovekovne korejske reči Badok, čije poreklo je kontroverzno; verovatnije etimologije uključuju sufiks „-ok“ dodat na „Bad“ čime se stvara značenje „ravna i široka ploča“, ili spajanjem reči „bad“, sa značenjem „polje“, i „Dok“, sa značenjem „kamen“. Manje verovatne etimologije obuhvataju derivaciju reči „Badukdok“, koja se odnosi na igranje delova igre, ili derivaciju iz kineske reči, sa značenjem „urediti komade“.
4. Takmičarska verzija
Go je suparnička igra sa ciljem okruživanja što veće totalne oblasti table sa svojim figurama u odnosu na protivnika. Dok se igra odvija, igrači postavljaju kamenje na tablu da mapiraju formacije i potencijalne teritorije. Konkurencija između suprotstavljenih formacija često je izuzetno složena i može da rezultira u ekspanziji, redukciji, ili sveukupnom zarobljavanju i gubitku formacija kamenja. Osnovni principi Goa je da grupa kamenja mora da ima bar jednu „slobodu“ da bi se zadržala na tabli. „Sloboda“ je otvorena „tačka“ (presek) na granici sa grupom. Ograđena sloboda (ili slobode) se naziva „okom“, i za grupe kamenja sa dva ili više očiju se kaže da je bezuslovno „žive“. Takve grupe se ne mogu zarobiti, čak i ako se okruže. Grupa sa jednim okom ili bez očiju je „mrtva“ i ne može se odupreti eventualnom zarobljavanju. Opšta strategija je da se proširi svoja teritorija, napadaju slabe grupe protivnika (grupe koje se mogu ubiti), i da se uvek ima na umu „životni status“ svojih sopstvenih grupa. Slobode grupa su prebrojive. Situacije gde uzajamno suprotstavljene grupe moraju da zarobe jedna drugu ili umru se nazivaju trkama zarobljavanja, ili semeaj. U trci zarobljavanja, grupa sa više sloboda (i/ili boljim „oblikom“) će ultimatno moći da zarobi oponentovo kamenje. Trke zarobljavanja i elementi života i smrti su primarni izazovi Goa. Igrač može da se preda ako utvrdi da igra ne nudi dodatne mogućnosti za profitabilno igranje. Igra se završava kad oba igrača završe, i zatim se vrši bodovanje. Za svakog igrača, broj zarobljenog kamenja se oduzima od broja kontrolisanih (opkoljenih) tačaka u „slobodama“ ili „očima“, i igrač sa većim brojem bodova pobeđuje. Igre se isto tako mogu dobiti odustajanjem protivnika. U Evropi se svake godine odigra više desetina takmičenja. Većina takmičenja je za igrače iz nacionalnih saveza, ali postoje isto tako i otvorena takmičenja na kojima može učestvovati bilo ko sa Go rejtingom. Najznačajnije takmičenje u Evropi je pojedinačno prvenstvo, na kojem učestvuju 32 najbolje plasirana igrača u Evropi. Tradicionalno se održava tokom evropskog Go kongresa.
5. Finiji aspekti
U početnoj fazi igre, igrači tipično uspostavljaju pozicije (ili „baze“) na uglovima i oko strana table. Ove baze pomažu u brzom razvoju snažnih oblika koji imaju mnoštvo opcija za život (samodrživost za grupu kamenja kojom se sprečava hvatanje) i uspostavljanje formacija za potencijalnu teritoriju. Igrači obično počinju u uglovima zato što je uspostavljanje teritorije lakše uz pomoć dve ivice table. Uspostavljene ugaone otvarajuće sekvence se nazivaju „žuoseki“ i obično se nezavisno razmatraju. „Dame“ su tačke koje leže između graničnih zidova crnog i belog, i kao takve se smatraju bezvrednim za obe strane. „Seki“ su uzajamno živi parovi belih i crnih grupa gde nijedna strana nema dva oko. „Ko“ (kineski i japanski) je ponavljajući pozicioni oblik koji može da bude osporen putem prisiljavanja poteza negde drugde. Nakon što su prisiljavajući potezi odigrani, ko može da bude „uzvraćen“ ili vraćen na njegovu originalnu poziciju. Neke „ko borbe“ mogu da budu važne i da odlučuju o životu veće grupe, dok druge mogu da vrede samo jednu ili dve tačke. Neke ko borbe se nazivaju „piknik koima“ kad samo jedna strana ima puno da izgubi. Japanci to zovu hanami ko.
6. Pravila
Igra se kamenjem bele i crne boje, što je jedna od paralela koje ovu igru povezuju sa šahom. Međutim, za razliku od šaha, u gou prvi potez ima igrač sa crnim kamenjem, dok se igraču sa belim figurama, hendikepiranom jer igra drugi, daje kompenzacija od 6,5 poena. Dodavanjem polovine poena izbegava se mogućnost remija. Partija počinje na praznoj tabli, a svaki igrač ima 180 figura (kamenova). Kao teritorija računaju se sve presečne tačke, a vrednost svake je jedan poen. Svaki kamen postavljen na tablu ima četiri susedna preseka koje igrači nazivaju slobode. Da bi neka grupa kamenova bila živa mora da ima najmanje dva odvojena slobodna preseka koji se nazivaju oči. Protivnički kamen je zarobljen kada sve pozicije oko njega zauzme igrač suprotne boje (zarobljeno kamenje se skidaju sa table). Postoje dve izuzetne pozicije, ko i seki, koje su rešene posebnim pravilima. Partija je završena kada je prostor među igračima podeljen. U takvoj situaciji nijedan igrač ne može da poveća svoj prostor, smanji protivnikov ili zarobi neki suparnički kamen. Igrači tada pasiraju, prepuštaju jedan drugom potez i igra je završena. Jednostavno rečeno, cilj igrača je da sakupe što više okruženih preseka i protivnikovih zarobljenika. Prosečna partija traje dva sata po igraču. Posle pada zastavice ne gubi se partija već igrač ima ograničeno vreme za svaki potez. U Japanu se vrhunske partije igraju dva puta po deset sati i traju danima. Polovina vremena se koristi za smišljanje strategije a druga polovina na igru. Vrhunski majstori kažu da im nije problem kako će se razvijati partija u narednih 20 poteza, ali im je problem da izračunaju koliko poena dobijaju sa svakom strategijom. Go je vrlo dinamična igra iako se figure ne pomeraju, jer jednom stavljene na tablu ne mogu se pomicati. U jednom trenutku jedan kamen je vrlo bitan, da bi već nakon nekoliko poteza mogao da bude suvišan. U Japanu zvezde go-a godišnje mogu da zarade i preko milion dolara.
Skrabl (Scrable)
Skrabl ili kvizovka je igra rečima u kojoj dva do četiri igrača postižu poene, postavljajući pločice, od kojih svaka nosi jedno slovo, na tabli za igru podeljenoj u kvadratnu mrežu veličine 15x15. Pločice moraju da formiraju reči koje se u ukrštenim rečima čitaju levo-desno u redovima ili prema dole u stupcima i moraju biti uključene u standardni rečnik ili leksikon. Predlog da se skrebl prilagodi srpskohrvatskom jeziku dao je rečki enigmata Miljenko Lepšić, a konačna pravila igre početkom osamdesetih razradila je redakcija zagrebačkog časopisa „Kviz“, pa je igra nazvana po tom časopisu. Ime Skrabl je zaštitni znak Matela u većem delu sveta, izuzev Sjedinjenih Država i Kanade, gde je zaštitni znak Hasbro. Ova igra se prodaje u 121 zemlji i dostupna je na 29 jezika; oko 150 miliona setova je prodato širom sveta, i oko jedne trećine američkih i polovina britanskih domova ima Skrabl set. Postoji približno 4.000 skrabl klubova širom sveta.
2. Detalji igre
Igru igraju dva do četiri igrača na kvadratnoj tabli za igru na kojoj je utisnuta 15x15 mreža ćelija (pojedinačno poznatih i kao „kvadrati“), od kojih svaki može da sadrži pločicu sa jednim slovom. U zvaničnim klupskim i turnirskim igrama, igra se između dva igrača ili, povremeno, između dve ekipe, od kojih svaka sarađuje na jednom stalku. Ploča je označena sa „premijum“ kvadratima koji umnožavaju broj osvojenih bodova: osam tamnocrvenih „trorečnih“ kvadrata, 17 bledocrvenih „dvorečnih“ kvadrata, od kojih je jedan, središnji kvadrat (X8), označen zvezdom ili drugim simbolom; 12 tamnoplavih „troslovnih“ kvadrata, i 24 bledoplava kvadrata sa „dva slova“. Tokom 2008. godine, Hasbro je promenio boje premijum kvadrata u narandžaste za trostruke reči, crvene za dvostruke reči, plave za dvostruka slova i zelene za trostruka slova, ali originalna premijum kvadratna šema boja i dalje je preferirana za skrabl table koje se koriste na turnirima. U setu na engleskom jeziku igra sadrži 100 pločica, od kojih je 98 označeno slovom i vrednošću poena u rasponu od 1 do 10. Broj bodova za svaku slovnu pločicu zasnovan je na učestalosti slova u standardnom engleskom; najčešće korišćena slova kao što su samoglasnici vrede jedan bod, dok manje uobičajena slova imaju višu vrednost, pri čemu Q i Z svako vrede 10 bodova. Ig