442

TREBA ZNATI

Umetničko klizanje popularno je širom sveta, a

pogotovu u Severnoj Americi, Evropi i bivšim

sovjetskim republikama.

Takmičenja u umetničkom klizanju održa

vaju se

u muškoj, ženskoj

konkurenciji mešovitih

parova. Takođe postoji i takmičenje u sinhronom

klizanju i plesu na ledu.

Mnoge značajne figure u klizanju dobile su naziv

prema klizačima koji su ih prvi izveli. Ta

ko je, na

primer, skok aksel nazvan po norveškom klizaču

Akselu Paulsenu, koji ga je prvi put izveo

1882. godine.

Ukrasi na kostimima

Dozvoljeni su ukrasi koji se ne

mogu odvojiti od kostima,

najčešće dizajniranog u stilu

muzičke pratnje.

Takmičarska odeća

Odeća je takva da omo

gućava

slobodu pokreta, ali mora biti

pristojna.

PROFIL TAKMIČARA

Vrhunski klizači i klizačice na ledu

moraju posedovati gip

kost

gimnastičara, gracioznost balerina i

osećaj za ravnotežu brzih klizača

kako bi uspeli da izvedu

verovatne kombinacije okreta,

skokova, podizanja i spirala. Da bi

se te neverovatne veštine usavršile,

potre

bni su sati napornog vežbanja.

Klizačima je možda i više nego

gimnastičarima neophodan osećaj

za položaj u prostoru da bi u

svakom trenutku na le

du i u

vazduhu znali gde se nalaze.

Ojačanje na

gležnjevima

Cipele za klizanje se

izrađuju po meri. Na

gležnjeve se stavlj

dodatno oja

čanje, a

unutra

šnjost je

ojačana čvrstom

kožom.

Tehnički žiri

Tehnički specijalista i

pomoćnik tehničkog

specijaliste

određuju koje

elemente takmičar jeste ili

nije izveo.

Sudije

Komisija od

12 članova

ocenjuje

tehničko

umeće i

izvedbu.

Vrhovni

sudija

Vrhovni

sudija sedi

pored žirija i

nad

gleda sve

elemente

takmičenja.

NA KLIZALJKAMA

Struktura cipele je takva da pruža

lonac i kontrolu, a dozvoljava

dovoljnu pokretljivost za izvođenje

figura. Sečivo klizaljke je široko 4

mm f/

in) i ima dve ivice, unutrašnju

i spoljašnju, kao i nazubljeni vrh.

Brzina okreta

Klizač, odnosno klizačica može da

ubrza ili uspori okret tako š

slobodnu nogu uvuče pre

ma telu

(za ubrzanje), ili izvuče od tela (za

usporavanje).

Širok jezičak

Širok, debeli jezičak daje

dodatnu stabilnost i

povećava fleksibilnost.

UMETNIČKO

KLIZANJE

PREGLED SPORTA

Umetničko klizanje je tehnički zahtevan, ali i le

p sport, pun spektakularnih skokova,

pirueta i spirala. Pojedinačni klizači i parovi izvode unapred propisane pokrete na ledu

pred sudijskom komisijom, koja ih ocenjuje na osnovu tehničke veštine i umetničke

interpretacije. Klizači i klizačice se takmiče u

kratkom programu, sa zadatim

elementima kojima pokazuju tehničko umeće i originalnom slobodnom programu, u

kome mogu umetnički da se izraze. Umetničko klizanje postalo je deo zvaničnog

programa Zimskih olimpijskih igara 1924. godine.

BARBARA EN SKOT

GODIN

E 1942. KANAĐANKA

BARBARA EN SKOT POSTALA

JE PRVA KLIZAČICA KOJA JE

USPE

- ŠNO IZVELA

DVOSTRU

KI LUC NA

ZVANIČNOM TAKMIČENJU.

IMALA JE SAMO 13 GODINA.

←

→

KLIZALIŠTE

Temperatura leda je bitan faktor: održava se na

5,5°C (22°F), što

je za 3,5°C (6°F) to

plije od terena za hokej. Hladniji led je tvrđi i

sporiji, dok je topliji led brži i omogućava bolje klizanje i mekše

doskoke. Na važnijim takmičenjima, kao što su Zimske olimpijske

igre i prvenstva ISU, sudije i drugi zvaničnici sede izvan klizališta.

takmičenjima nižeg nivoa, zvaničnici često sede na ledu.

POLJUPCI I SUZE

DALI SU SVE OD SEBE I OSTAVILI SRCE NA LEDU. SADA JE

VREME DA SAČEKAJU SUDIJSKE OCENE. SEPARE PORED

KLIZALIŠTA U KOME KLIZAČI SEDE SA TRENERIMA PRED TV

KAMERAMA DOBIO JE NADIMAK „POLJUPCI I SUZE", JER POSLE

TRENUTKA ISTINE SLEDE ILI POLJUBAC ILI

- SUZE.

Korišćenje površine leda

Pripremljen nastup mora da

obuhvati celokupnu površinu leda.

Poeni se gube ako se ne iskoristi

ćelo klizalište, ili ako klizač većinu

programa provede ispred su

dijske

klupe.

Površina

Površina klizališta iznosi do 1800 m

(19.374 ft sq), a sadrži i do 54 m

metra (1.907 ft cu) leda.

PROPISANO VREME

Nastupi u umetničkom klizanju su vremenski ograničeni. Kratki program

za parove i pojedince ne srne da traje duže od

dva minuta i 50 sekundi,

dok slobodni program traje četiri i po minuta za muškarce i parove, a četiri

minuta za žene.

Debljina leda

Ledena ploča debela je

-3 cm (1-

1h in).

Ulaz i izlaz

Klizači ulaze na klizali

šte i

izlaze sa njega kroz

proreze u zidu

klizališta.

NA TANKOM LEDU

Takmičari izvode dva programa

- kratki i slobodni -

i svaki od njih

mora da sadrži određene zadate elemente. Tehnički kratki

program sadrži osam zadatih elemenata, među kojima se mogu

naći dvostruki aksel skok, uskočena niska pir

ueta, kombinacije

dvostrukih i trostrukih skokova, i, za parove, spirale i bacanja.

Drugi deo takmičenja

- slobodni program -

sadrži elemente koji

pokrivaju ćelu površinu klizališta, a uključuju skokove, piruete,

spirale i sekvence koraka. Parovi ove elemente moraju da izvode

simultano, paralelno ili simetrično. Za maksimalne ocene, klizači

moraju da povežu različite elemente zahtevnim prelazima u

različitim položajima i hvatovima.

CENJIVANJE

Sistem ocenjivanja Međunarodne klizačke unije (ISU) uveden je 20

04.

godine, posle skandala koji je izbio na Zimskim olimpijskim igrama u Solt

Lejk Sitiju, u američkoj državi Juti 2002. godine. Navođeno je da suđenje u

umetničkom klizanju nije bilo sasvim objektivno. Po novom sistemu sudijske

ocene su anonimne.

ISU SIST

EM OCENJIVANJA

Za svaki element postoji vrednosna skala koja određuje koliko bodova

element nosi; na tu vrednost se onda dodaje ili oduzima do 3 boda za

egzekuciju, u zavisnosti od toga koliko precizno je dati element izveden. Na

većim takmičenjima ukupni skor se određuje na osnovu ocena sedam sudija.

Računar nasumično bira devet od 12 sudija u komisiji. Onda se odbacuju

najviša i najniža ocena, a iz ocena preostalih sedam sudija izvodi se srednja

ocena koja zajedno sa osnovnom vrednošću daje finalni skor.

TEHNIČKI ŽARGON

Ako razumemo o čemu komentatori govore, lakše ćemo primetiti sitne finese

klizačkog nastupa i uvideti neverovatnu fizičku veštinu klizača na ledu:

SKOK SA PALCA

Kada se klizač špicom sečiva otisne u vazduh, kao na

primer prilikom izvođenja flipa, luča ili tulupa.

SKOK IVICOM

Kada se za izvođenje određene figure, kao što su aksel, lup ili

salhov, koristi određena strana sečiva na jednoj nozi.

PIRUETA

Figura u

kojoj se klizač u mestu vrti u krug. U kombinovanim piruetama klizač bez

zaustavljan

ja menja položaj ili nogu na kojoj se vrti.

PODRŠKA

Tehnika u klizanju parova u kojoj muškarac podiže svoju

partnerku iznad glave, a ponekad je i baca u vazduh.

KORACI

Sekvence koraka kojima se klizač kreće preko leda da bi povezao

zadate elemente i pokazao svoju veštinu.

ZANIMLJIVOSTI

Temperatura, u °C, vode kojom mašina zvana

„zamboni" prska klizalište da bi uglačala površinu leda.

Topla voda topi neravni gornji sloj leda i stvara novi,

gladak sloj.

Broj olimpijskih zlata koja su osvojili sovjetski i

ruski parovi od 1908. godine.

160.000

Kazna u američkim dolarima koju je platila

osramoćena američka klizačica Tonja Harding marta 1994.

godine zbog učešća u napadu na svoju suna

rodnicu, klizačicu

Nensi Kerigan, tokom treninga za Pr

venstvo SAD u

umet

ničkom klizanju. Hardingova je trijum

fovala na tom

takmičenju, dok se Keriganova povukla zbog povrede.

Hardingovoj je kasnije oduzeta titula.

Broj zlatnih medalja dodeljenih u takmičenju parova na

Zimskim olimpijskim igrama 2002. Zbog skandala vezanog

suđenje i ruski i kanadski par osvojili su zlato.

443

UMETNIČKO KLIZANJE

ZIMSKI SPORTOVI

←

→

SAVRŠENA IZVEDBA

Savršeno izvođenje tehničkih elemenata u klizačkim progra

mima garantuje visoke ocene. Ne samo da elementi moraju

savrš

eno da se izvedu, već moraju da se izvedu u brzini, u

komplikovanim i tečno povezanim kombinacijama, a u

slobodnom programu, i uz individualnu umetnički doživljaj.

SKOKOVI

Za gledaoce, atraktivne sekvence skokova su obeležje velikog klizača. Na

takmičenjim

a najvišeg nivoa muškarci izvode trostruke i četverostruke

skokove sa okretima, dok žene izvode trostruke.

Skokovi se mogu izvoditi vrhom klizaljke

ili

celim sečivom, pojedinačno ili u

kombinacijama.

Aksel skok

Klizač se

otiskuje

unapred

prednjom

spoljnom

ivicom sečiva

na levoj nozi.

SINHRONO KLIZANJE

U ovoj spektakularnoj klizačkoj disciplini tim od 16 izvođača (obi

čno

klizačica, mada su dozvoljeni i mešoviti timovi) izvode koreo

grafiju kao

jedinstvena, usklađena grupa. Klizači moraju da imaju savršenu

brzinu i rad

nogu, kao i da savršeno izvode skokove, okre

te i podizanja. Na

takmičenjima timovi izvode tehnički kratki pro

gram, koji podrazumeva

linijske, kružne i druge složene formacije, i kreativni slobodni program, koji

dozvoljava slobodu umetničkog

izražavanja.

PIRUETE

Za uspešne piruete kojima se osvajaju poeni

ključne su brzina i kontrola. Brzina kojom se

izvodi pirueta diktira broj rotacija koje klizač

može da izvede (što više to bolje).

Sposobnost klizača da se vrti u mestu

pokazuje da je potpuno

ovladao tehnikom,

ako izgleda kao da piruetu izvodi s lakoćom, to

znači da ima potpunu kontrolu tokom

celog okreta.

Stojeća špaga

Klizač podiže desnu nogu

iza leđa dok se vrti.

Bilmanova

pirueta

Klizač izvija

leđa hvata se za

sečivo desne

klizaljke.

SPIRALE

Spirale su spektakularne i naizgled opasne figure koje

prave parovi u kratkom i slobodnom programu. Moraju da

sadrže bar jedan pun okret.

Unutrašnja, spoljašnja

Spirala smrti može da se izvodi

unazad prema spolja i unazad

prema unutra. To znači da se

klizači oslanjaju na zadnju

spoljašnju ili zadnju unutrašnju

ivicu sečiva.

Ravno

Muškarac drži partnerku onom rukom koja se

poklapa sa nogom kojom kliza i vrti je u krug dok

se ona naginje unazad prema ledu, trudeći se

daje dovede u horizontalni leđni pol

ožaj sa

glavom što bliže ledu.

IZ PRVE RUKE

Takmičenja u umetničkom klizanju održavaju se od osamdesetih godina

19. veka, a prvo Svetsko prvenstvo za muškarce održano je 1896. Prvo

Svetsko prvenstvo za žene održano je 1906. godine. Ovaj sport prvi put se

ojavio na letnjim Olimpijskim igrama 1908. godine, ali će ubrzo postati

najstariji sport na Zimskim olimpijskim igrama.

MEĐUNARODNA KLIZAČKA FEDERACIJA (ISU)

ISU je osnovan 1892. godine u Holandiji i najstarije je

rukovodeće telo u zimskim sportovima. Prvo

bitno se sastojao

od 15 evropskih zemalja članica, do pridruživanja Kanade

1894. godine, a danas broji 57 članica. Sve discipline za koje

je ISU kroz istoriju bio nadležan postale su zvanični sportovi

na Zimskim olimpijskim igrama.

444

Spirala smrti

Muškarac vrti partnerku

oko sebe.

Savršeni sklad

Partneri moraju da budu

potpuno sinhro

nizovani.

Doskok unazad

Klizač doskače unazad na desnu

nogu pošto izvede okret u vazduhu.

←

→

Umetničko klizanje

Our Location:

Email address:

Phone mobile and mobile: